Phụ Thân Là Gì

  -  
*

Tiếng xưng hô của người Việt rất đa dạng, một đại từ nhân xưng có thể chứa nhiều cách xưng hô khác nhau. Ở ngôi thứ nhất số ít người ta có thể nói: tôi, tao, mình…, còn ngôi thứ nhất số nhiều thì nói: chúng ta, chúng tao, chúng mình, bọn tao…Đại từ ở ngôi thứ hai, thứ ba cũng vậy.Bạn đang xem: Thân phụ là gì


Trong quan hệ gia tộc tiếng xưng hô cũng vô cùng đa dạng và phong phú, gồm có cả phương ngữ. Thí dụ như tiếng gọi cha mẹ : ba, bố, thầy, tía, cậu, má, mợ, me, măng, bu, bầm, u …, ấy là chưa kể những tiếng đã không còn được sử dụng ngày này như áng ( cha ), nạ ( mẹ ) … Riêng về cách xưng hô của vợ chồng đã có trên 70 cách : anh – em, ông xã – bà vợ, tôi – mình, chồng ơi – vợ ơi …Vào thời phong kiến, cách xưng hô của người Việt cũng phong phú không kém và không ít gì, do thực trạng lịch sử vẻ vang, cũng chịu tác động ảnh hưởng bởi Trung Quốc. Điều này bộc lộ rõ qua những văn bản Nôm. Trong chữ Nôm, chữ dì姨 ( em mẹ ) viết giống như chữ di姨trong Hán ngữ, chữ cậu舅viết giống hệt và cùng nghĩa với chữ cữu舅trong Hán ngữ, chữ dượng仗, tuy viết hơi khác một chút ít, tuy nhiên vẫn cùng nghĩa với chữ trượng丈trong Hán ngữ … Nói như vậy không có nghĩa là dân ta sao chép trọn vẹn cách viết và xưng hô của người Nước Trung Hoa, vật chứng là chữ chị姉và anh嬰đều viết khác chữ tỉ妣và huynh兄trong Hán ngữ ; chữ em gái có hai cách viết là㛪và腌, vẫn không giống với chữ muội妹 trong Hán ngữ, chữ em trai俺cũng viết khác với chữ đệ弟trong Hán ngữ .Bạn đang xem : Phụ thân là gìỞ đây, chúng tôi xin ra mắt cách xưng hô và thứ bậc gia tộc, xã hội thời phong kiến ở nước ta, tương ứng với cách xưng hô và thứ bậc của Trung Quốc :

TỔ TIÊN – ÔNG BÀ

Ông bà các đời trước:tiên tổ先祖.

Bạn đang xem: Phụ thân là gì

Tổ tiên xa:viễn tổ遠祖.

Ông tổ cao nhất trong họ:gọi là cao tổ高祖(còn dùngđể gọingười từ đời ông nội trở lên hai đời nữa).

Ông tổ đầu tiên hoặc người khai sáng tông phái:sơ tổ初祖.

Ông sơ (cha của ông cố):cao tổ phụ高祖父.

Bà sơ (mẹ của ông cố):cao tổ mẫu高祖母.

Cha của ông cố ngoại:ngoại cao tổ phụ外高祖父.

Mẹ của ông cố ngoại:ngoại cao tổ mẫu外高祖母.

Ông cố (cha của ông nội):tằng tổ曾祖, tằng tổ phụ曾祖父.

Bà cố (mẹ của ông nội):tằng tổ mẫu曾祖母.

Ông cố (cha của ông ngoại):ngoại tằng tổ phụ外曾祖父.

Bà cố (má của ông ngoại):ngoại tằng tổ mẫu外曾祖母.

Ông bà (cha mẹ của cha mẹ mình):tổ祖.

Ông bà nội:tổ phụ mẫu祖父母.

Ông nội:nội tổ phụ內祖父.

Bà nội:nội tổ mẫu內祖母.

Ông ngoại:ngoại tổ phụ外祖父, còn gọi là ngoại công外公.

Bà ngoại:ngoại tổ mẫu外祖母, còn gọi là Ngoại Bà外婆.

Bà ơi (tiếng gọi bà):a bà阿婆.

Tiếng xưng ông nội mình với người khác:gia tổ家祖.

Tiếng xưng bà nội mình đối với người khác:gia tổ mẫu家祖母.

Tiếng xưng ông nội đã chết:nội tổ khảo內祖考.

Tiếng xưng bà nội đã chết:nội tổ tỷ內祖妣.

Ông nội vợ:nhạc tổ phụ岳祖父.

Bà nội vợ:nhạc tổ mẫu岳祖母.

Tiếng xưng ông nội vợ đã chết:nhạc tổ khảo岳祖考.

Tiếng xưng bà nội vợ đã chết:nhạc tổ tỷ岳祖妣.

Ông bà ngoại:ngoại tổ phụ mẫu外祖父母.

Ông ngoại:ngoại tổ phụ外祖父, còn gọi là ngoại công外公.

Bà ngoại:ngoại tổ mẫu外祖母, còn gọi là ngoại bà外婆.

Tiếng xưng ông ngoại đã chết:ngoại tổ khảo外祖考.

Tiếng xưng bà ngoại đã chết:ngoại tổ tỷ外祖妣.

CHA MẸ

Cha mẹ (tiếng kính xưng):cao đường高堂,đường thượng堂上.

Cha mẹ:song thân雙親, xuân huyên椿萱.

Cha:xuân đình椿庭.

Cha (con gọi):phụ thân父親.

Cha ruột:thân phụ親父, sinh phụ生父.

Cha ghẻ, cha kế:kế phụ繼父.

Cha nuôi:nghĩa phụ義父,giả phụ假父, còn gọi làdưỡng phụ養父.

Cha đỡ đầu:nghĩa phụ義父.

Cha tôi (tiếng xưng cha mình đối với người khác):gia phụ家父,gia nghiêm家嚴.

Cha chết chưa chôn:cố phụ故父.

Cha chết đã chôn:hiển khảo顯考.

Cha chết đã lâu:tiên phụ先父,tiên khảo先考.

Bạn của cha:phụ chấp父執.

Mẹ:nương娘,mẫu thân母親, nội thân內親.

Mẹ:a mẫu阿母(còn dùng để chỉ vú em, vú nuôi, nhũ mẫu).

Mẹ ruột:Sanh mẫu生母,từ mẫu慈母,thân mẫu親母:

Mẹ chính(con dòng chính và thứ gọi vợ lớn của cha):đích mẫu嫡母.

Mẹ thứ (con dòng chính và thứ gọi vợ nhỏ của cha):thứ mẫu庶母.

Mẹ ghẻ:kế mẫu繼母.

Mẹ kế:vãn nương晚娘.

Mẹ kế, mẹ ghẻ:di nương姨娘.

Mẹ nuôi:dưỡng mẫu養母.

Mẹ có chồng khác:giá mẫu嫁母.

Mẹ bị cha từ bỏ:xuất mẫu出母.

Mẹ chết chưa chôn:cố mẫu故母.

Mẹ chết đã chôn:hiển tỉ顯妣.

Người mẹ đã chết:tiên mẫu先母,tiên tỉ先妣, tiên từ先慈,hiển tỉ顯妣.

Tiếng người cư tang mẹ tự xưng:ai tử哀子.

Con của vợ nhỏ kêu vợ lớn của cha là:đích mẫu嫡母.

Vợ bé của cha:thứ mẫu次母hay chư mẫu諸母.

Vú em, vú nuôi:nhũ mẫu乳母, nãi ma奶媽.

Tiếng xưng mẹ mình đối với người khác:gia mẫu家母,gia từ家慈.

Tiếng chỉ cha mẹ người đối diện:lệnh đường令堂.

Tiếng gọi cha người khác:lệnh nghiêm đường令嚴堂, lệnh thông đường令通?堂,lệnh xuân đường令椿堂.

Tiếng tôn xưng mẹ người khác:lệnh mẫu令母,lệnh từ令慈,tôn đường尊堂, lệnh từ đường令慈堂, huyên đường萱堂,lệnh huyên đường令萱堂.

Tiếng gọi em gái hay chị của mẹ:di nương姨娘, còn gọi làtòng mẫu從母.

Tiếng gọi mẹ của bạn bè hoặc của bạn đồng học:bá mẫu伯母.

Tiếng gọi người thiếp của cha:di mẫu姨母.

Tiếng gọi cha của người lớn tuổi hơn mình:bá phụ伯父.

Tiếng gọi cha của bạn bè hoặc bạn đồng học:bá phụ伯父.

Tiếng gọi em gái hay chị của mẹ:di mẫu姨母.

Tiếng gọi mẹ của bạn bè hoặc của bạn đồng học:bá mẫu伯母.

ANH CHỊ EM

Anh (cùng ruột thịt):huynh兄.

Anh em:huynh đệ兄弟, côn đệ昆弟.

Anh và em gái:huynh muội兄妹.

Anh em ruột:bào huynh đệ胞兄弟.

Anh ruột:bào huynh胞兄.

Anh cả, anh trưởng:bá伯,đại huynh大兄,đại ca大哥.

Anh: ca哥, ca ca哥哥.

Anh học cùng thầy:sư huynh師兄.

Anh em ruột:thân huynh đệ親兄弟.

Anh ruột:bào huynh胞兄.

Anh họ:biểu ca表哥.

Anh tôi (tiếng gọi anh khi nói chuyện với người khác):gia huynh家兄.

Anh tôi (khiêm từ):tệ huynh敝兄.

Anh (tiếng tôn xưng anh trai người khác):lệnh huynh令兄.

Anh em họ (con chú bác):đích đường huynh đệ嫡堂兄弟, đường huynh đệ堂兄弟hay tòng huynh đệ從兄弟.

Anh em họ (con cô, con cậu, con dì):biểu huynh đệ表兄弟.

Anh em cùng một cụ:tụng đường從堂.

Anh em cùng một kị:tái tụng đường再從堂.

Anh và em trai của vợ:nội huynh đệ內兄弟.

Người đàn anh:huynh trưởng兄長.

Chị:tỉ姊,tỉ tỉ姊姊, thơ thơ姐姐.

Chị em gái:tỉ muội姊妹.

Chị em ruột:bào tỉ muội胞姊妹.

Xem thêm: Những Câu Hỏi Thường Hỏi Nhất Của Re Up Là Gì, Những Câu Hỏi Thường Hỏi Nhất Của Reup Là Gì

Chị ruột:bào tỉ胞姊.

Chị:tỉ姊, tỉ tỉ姊姊.

Chị (gọi thân mật):hiền tỉ賢姊.

Chị gái kết nghĩa:nghĩa tỉ義姊

Chị họ:biểu tỉ表姊.

Chị em họ (con cô, con cậu, con dì):biểu tỉ muội表姊妹.

Em trai:đệ弟.

Em trai ruột:bào đệ胞弟, còn gọi là xá đệ舍弟.

Em (tiếng gọi người khác một cách thân mật):tiểu lão đệ小老弟.

Em trai của người khác (tiếng tôn xưng em trai người khác):lệnh đệ令弟.

Em tôi (tiếng xưng em mình đối với người khác):gia đệ家弟.

Em trai (tiếng người anh gọi em trai):thúc叔.

Em trai (tiếng chị dâu gọi em trai của chồng):thúc叔.

Em trai của chồng:đệ娣.

Em trai (tiếng tôn xưng em trai người khác):lệnh đệ令弟.

Em trai họ:biểu đệ表弟.

Em nó (khiêm từ, tiếng để gọi các người thân, thường dùng cho hàng dưới mình):xá đệ舍弟.

Em gái:muội妹, tiểu muội小妹.

Em gái ruột:bào muội胞妹,còn gọi là xá muội舍妹.

Em gái (gọi thân mật):hiền muội賢妹.

Em gái – ngày xưa chị em cùng lấy một chồng, chị gọi em là:đễ娣.

Em gái – ngày xưa phiếm xưng em gái là:đễ娣, còn gọi là muội muội妹妹.

Em gái kết nghĩa, em gái nuôi:nghĩa muội義妹.

Em gái họ:biểu muội弟妹.

Tiếng tôn xưng em gái người khác:lệnh muội令妹.

Tiếng người chồng gọi em gái của vợ mình:di muội姨妹.

Anh em chú bác:đồng đường huynh đệ同堂兄弟(gọi tắt là đường huynh đệ堂兄弟),

Anh em cùng một cụ:tụng đường從堂.

Anh em cùng một kị:tái tụng đường再從堂.

DÂU RỂ

Chàng rể:sanh甥, tế壻, nữ tế女婿.

Người rể hiền tài:hiền tế賢婿.

Con rể:bán tử半子.

Ông gia và con rể:cữu sanh舅甥.

Ôngnhạc:nhạc trượng岳丈.

Người con trai ở rể nơi nhà vợ:chuế tế贅壻.

Anh rể:tỉ trượng姊丈, tỉ phu姊夫.

Anh rể (tiếng xưng hô giữa anh em rể):khâm huynh襟兄.

Em rể:muội trượng妹丈, muội phu妹夫,còn gọi là khâm đệ襟弟.

Em rể (tiếng xưng hô giữa anh em rể):khâm đệ襟弟.

Nàng dâu:phụ婦.

Dâu lớn, dâu cả:trưởng tức長媳.

Dâu thứ:thứ tức次媳.

Dâu út:quý tức季媳

Bà sui:thân gia mẫu親家母.

Chị dâu:tẩu嫂,tẩu tẩu嫂嫂.

Chị dâu (tiếng đàn bà gọi chị dâu):mỗ姆.

Chị dâu (tiếng xưng chị dâu mình đối với người khác):gia tẩu家嫂.

Chị dâu:tẩu嫂,tợ phụ似婦,tẩu tử嫂子,huynh tẩu兄嫂.

Em dâu:đệ phụ弟婦,đệ tức弟媳.

Con dâu:nữ tế女婿,tức phụ媳婦.

VỢ CHỒNG

Vợ:thê妻,phụ婦.

Vợ (cách gọi thông tục):gia tiểu家小.

Vợ con: cung thất宮室,thê tử妻子,gia tiểu家小.

Vợ chính, vợ cả, vợ lớn:đích thê嫡妻,chính thê正妻,phát thê髮妻, chính thất正室haychủ phụ主婦(từ này còn dùng để gọi nữ chủ nhân).

Vợ sau, vợ lẽ:kế thất繼室.

Vợ lẽ, thiếp (ngày xưa):di thái thái姨太太.

Vợ lẽ, nàng hầu, thiếp:tiểu小.

Vợ bé, vợ hầu, thiếp:thứ thê:次妻, trắc thất測室,bàng thê傍妻.

Vợ bị chồng bỏ:xuất thê出妻.

Vợ (người chồng gọi):phu nhân夫人,nội tử內子, nội nhân內人, tiện nội賤內.

Vợ (người chồng gọi thân mật):hiền thê賢妻, ái thê嬡妻, nương tử娘子.

Tiếng tôn xưng đối với vợ:phu nhân夫人.

Vợ vụng của mình (cách nói khiêm tốn):拙妻chuyết thê, chuyết kinh拙荊.

Từ gọi người vợ:nội tướng內相.

Từ gọi họ hàng bên vợ:nội thân內親.

Gia đình bên vợ:nhạc gia岳家(từ này thường hiểu làm làcha vợ).

Cha vợ:nhạc phụ岳父, còn gọi là trượng nhân丈人,ngoại phụ外父,nhạc trượng岳丈hay trượng nhân phong丈人峰(do ngọn núi Trượng Nhân phong丈人峯có hình dạng giống như ông già nên cha vợ được gọi là nhạc trượng, trượng nhân phong).

Cha vợ (sống):nhạc phụ岳父.

Cha vợ (chết) :ngoại khảo外考.

Mẹ vợ:ngoại cô外姑, còn gọi là ngoại mẫu外母.

Mẹ vợ (sống):nhạc mẫu岳母.

Mẹ vợ (chết):ngoại tỉ外妣.

Anh vợ:thê huynh妻兄, đại cựu大舅, ngoại huynh外兄.

Chị vợ:đại di大姨.

Em trai của vợ:ngoại đệ外弟,thê đệ妻弟, tiểu cựu tử小舅子.

Em gái của vợ:tiểu di tử小姨子, thê muội妻妹.

Tiếng người chồng gọi em gái của vợ mình:di muội姨妹.

Anh và em trai của vợ:nội huynh đệ內兄第.

Vợ của người anh:tự phụ姒婦.

Vợ của người em:đệ phụ娣婦.

Vợ chồng:đồng thất同室,gia thất家室, phu thê夫妻.

Vợ chồng, đôi lứa:kháng lệ伉儷.

Vợ chồng (tiếng gọi vợ chồng người khác một cách lịch sự):hiền kháng lệ賢伉儷.

Chồng:phu夫.

Chồng (người vợ gọi):郎lang, lang quân郎君, tướng công相公,lương nhân良人,phu tế夫壻,trượng phu丈夫,lương phu良夫.

Chồng trước:tiền phu前夫.

Cha mẹ chồng:cô chương姑嫜, cữu cô舅姑, công cô公姑, công bà公婆.

Cha chồng:chương嫜, chương phụ嫜父, quân phụ君父, công công公公.

Mẹ chồng (cách con dâu gọi):cô姑.

Mẹ chồng:quân mẫu君母.

Vợ gọi mẹ chồng là: đại gia大家.

Anh chồng (đàn bà gọi):bá伯,đại bá大伯,phu huynh夫兄.

Chị chồng:đại cô大姑.

Em trai của chồng:phu đệ夫弟, tiểu thúc小叔.

Em gái của chồng:tiểu cô小姑.

Em gái của chồng (cách chị dâu gọi):cô姑.

Vợ của em chồng:tiểu thẩm小嬸.

Chồng gọi người vợ của anh em vợ mình là:cữu tẩu舅嫂.

Xem thêm: Khám Phá Những Điều Thú Vị Khi Du Lịch Marina Bay Sands Singapore

Tiếng xưng hô đối với người khác để chỉ người vợ của mình:nội nhân內人haynội tử內子.